Fon Perde Ölçüsü Nasıl Alınır? En, Boy ve Pile Hesabı

Fon perde, tülün önünde pencerenin iki yanına toplanan, kalın kumaştan dikilmiş perdedir. Ölçüsü pencereden değil kornişten alınır: en kornişin boyundan, boy kornişten zemine kadar olan mesafeden çıkar. Kumaşın ne kadar geniş olacağını ise pile oranı belirler. Aşağıda üçünü de örnek hesaplarla, adım adım anlattık.

Ölçü pencereden mi, kornişten mi alınır?

Ölçü her zaman kornişten alınır. Korniş ya da rustik henüz takılmadıysa önce onun yeri belirlenir, perde ölçüsü sonra çıkar.

Korniş genellikle pencerenin üst kenarının 5–10 cm yukarısına takılır. İki yandan da pencereyi 15–20 cm aşması yaygın bir tercihtir. Böylece perde toplandığında camın büyük kısmı açıkta kalır, oda ışık kaybetmez. Tavana kadar yükselen bir korniş ise tavanı olduğundan yüksek gösterir; tavanı alçak odalarda sık kullanılır.

Çizimdeki 160 cm genişliğindeki pencerede korniş iki yandan 20'şer cm taşıyor ve 200 cm oluyor. Perde hesabındaki bütün sayılar bu 200 cm'den çıkacak.

Fon perdenin eni nasıl hesaplanır?

Kumaş eni, korniş eninin pile oranıyla çarpımıdır. Pile oranı, kumaşın korniş boyunca ne kadar büzüleceğini anlatır. 200 cm'lik kornişe 2 kat pileyle 400 cm, 2,5 kat pileyle 500 cm kumaş gerekir.

Fon perdeler çoğunlukla iki kanat dikilir; toplam kumaş ikiye bölünür. Tek kanatlı fon, pencerenin bir yanı duvara yakınsa tercih edilir. Kalın ve ağır kumaşta 2 kat pile genellikle yeterli dolgunluğu verir. İnce kumaşta ise 2,5–3 kat pile kumaşın boş görünmesini önler.

Fon her gece kapatılmayacak, yalnızca iki yanda süs olarak duracaksa daha az kumaş yeter. Bunu siparişte açıkça belirtmek gerekir; ölçüye dikim yapan atölyeler hesabı buna göre kurar.

Rustik mi, raylı korniş mi?

Rustik, perdenin halkalarla ya da kuşgözüyle geçirildiği, uçları başlıklı bir çubuktur. Raylı korniş ise içinde perdenin makaralarla kaydığı bir profildir; tavana ya da duvara takılır.

İkisinin ölçüye etkisi farklıdır. Rustikte perde çubuğun altından sarkar, bu yüzden boy halkanın alt ucundan ölçülür. Kuşgözlü perdede ise çubuğun üst kenarından ölçmek gerekir; kumaş çubuğun üstüne de biraz taşar. Raylı kornişte boy rayın alt yüzünden başlar.

Rustiğin başlıkları perde kanadının kapanmasını engeller; perde başlığın iç yanında durur. Bu yüzden rustiğin pencereyi iki yandan aşma payı, kornişe göre birkaç santim daha fazla tutulur. Tavan kornişi ise tavana yapıştığı için perdenin üstünde boşluk bırakmaz; ışık sızıntısını azaltır.

Perdenin boyu yere değmeli mi?

Boy, kornişin perdeyi taşıyan noktasından zemine kadar ölçülür. Halkalı rustikte bu nokta halkanın alt ucu, raylı kornişte rayın altıdır. Perdenin yere göre nerede biteceğine ise kullanım karar verir.

Ölçüyü tek noktadan almayın. Zemin ve tavan çoğu evde tam düz değildir; pencerenin iki yanından ve ortasından üç ölçü alıp en kısasını esas alın. Aksi hâlde perdenin bir ucu yere değerken öbür ucu havada kalır.

Tül ve fon birlikte nasıl ölçülür?

Tül ve fon aynı ölçü mantığıyla hesaplanır ama iki ayrı kornişe ya da çift raylı bir kornişe takılır. Tül arkada, cama yakın rayda; fon önde durur.

Tül, fondan daha sık pileyle dikilir; çoğunlukla 2,5–3 kat. İnce kumaş seyrek pilede düz bir çarşaf gibi durur. Tülün boyu da fonla aynı biçimde biter. Yerden 1–2 cm yukarıda biten bir fonun arkasında yerde biriken tül dağınık görünür.

Kalorifer peteği ya da alçak pencere varsa

Pencerenin altında petek varsa yere kadar inen kalın perde ısının odaya yayılmasını keser. Kapalı perdenin arkasında kalan sıcak hava cama çarpıp soğur.

İki yol var. Fon yine yere iner ama gündüz tamamen açık tutulur; ya da tül pencere denizliğinin biraz altında, petekten önce biter. Kısa tül ile uzun fonun birlikte kullanımı, hem peteği açık bırakır hem de salonun boyunu korur.

Hazır fon perde mi, ölçüye dikim mi?

Hazır fonlar belli ölçülerde satılır; boyları çoğunlukla 260–280 cm arasındadır. Tavanı standart yükseklikte bir odada bu boylar kısaltılarak kullanılabilir.

Korniş 3 metreyi aşıyorsa, tavan yüksekse ya da perde yerde birikecekse ölçüye dikim daha doğru sonuç verir. Hazır perdede eni de hesaplamak gerekir. Her kanadın kumaş eni ürün sayfasında yazar. 200 cm'lik kornişe 2,5 kat pile için toplam 500 cm kumaş gerekir. Kanat başına 140 cm kumaş varsa bu dört kanat eder.

Örnek: 160 cm'lik pencere için fon perde ölçüsü

Hesabı baştan sona tek bir pencerede yapalım. Pencere 160 cm genişliğinde, üst kenarı yerden 230 cm yüksekte. Tavan 260 cm, perde yerden 1–2 cm yukarıda bitecek.

1. Korniş pencerenin 10 cm üstüne, yerden 240 cm yüksekliğe takılır.
2. Korniş iki yandan 20'şer cm taşar: 160 + 20 + 20 = 200 cm.
3. Pile oranı 2,5 seçilir: 200 × 2,5 = 500 cm kumaş.
4. İki kanat dikilir: her biri 250 cm kumaş.
5. Boy kornişten zemine 240 cm ölçülür, 2 cm düşülür: 238 cm.

Sipariş bu durumda "iki kanat, her biri 250 cm kumaş, boy 238 cm" olarak verilir. Tül eklenecekse aynı kornişin arka rayına 3 kat pileyle 600 cm tül hesaplanır.

Kumaş seçimi ve ağırlık

Fon perdenin ölçüsü kadar kumaşı da sonucu belirler. Kalın ve ağır kumaşlar dökümlü durur, ışığı daha çok keser ve kıvrımları düzgün oluşur. İnce kumaşlar hafif ve havadar görünür ama ışığı geçirir ve rüzgarda uçuşur.

• Kadife: Ağır ve dökümlüdür, ışığı iyi keser. Klasik ve sıcak bir görünüm verir. Toz tutar, düzenli süpürülmesi gerekir.
• Keten ve keten görünümlü: Doğal ve sade görünür. Gerçek keten kolay kırışır ve yıkamada çekebilir.
• Pamuk: Yıkanması kolaydır, ama güneşte daha çabuk solar.
• Polyester karışımlar: Az kırışır, az çeker ve güneşe dayanıklıdır. Bu yüzden en çok tercih edilen kumaşlardır.

Kumaşın ağırlığı kornişi de etkiler. Ağır kadife bir perde, sık pileyle birlikte epey yük oluşturur. Kornişin duvara ya da tavana sağlam dübellerle tutturulması ve uzun kornişlerde ortadan ek bir destek konması gerekir.

Astar ve karartma astarı

Astar, fon perdenin arkasına dikilen ikinci bir kumaş katıdır. Perdeyi daha dolgun gösterir, güneşin kumaşı soldurmasını yavaşlatır ve dışarıdan bakıldığında pencerelerin aynı görünmesini sağlar. Astarsız ince bir perde, güneşe karşı tutulduğunda dikiş yerlerini ve kıvrımları gösterir.

Karartma astarı ise ışığı neredeyse tamamen keser. Yatak odası ve çocuk odası için sevilen bir fon perdeyi değiştirmeden karartma sağlamanın en kolay yoludur. Astarlı perdelerde ölçü aynı biçimde alınır, ama astar perdenin kenarlarından biraz içeride biter ki önden görünmesin.

Pile bandı, halka ve kanca

Fon perdenin kornişe nasıl takılacağı, ölçüyü ve görünüşü birlikte etkiler. Raylı kornişlerde perdenin üst kenarına pile bandı dikilir ve banda kancalar takılır. Kancalar rayın içindeki makaralara geçer. Rustik kornişlerde ise perde halkalarla ya da kumaşa açılan metal kuşgözlerle boruya geçirilir.

Kuşgözlü perdelerde perde boruya doğrudan geçtiği için boy ölçüsü borunun üst kenarından değil, boruya göre biraz farklı alınır. Kuşgözün üstünde kalan kumaş borunun üstüne çıkar. Bu yüzden ölçü verirken korniş türünü dikiş yapana mutlaka söyleyin.

Geniş ve köşe pencereler

Bir duvarı boydan boya kaplayan geniş pencerelerde tek bir korniş yeterli olmayabilir. Üç metreyi aşan kornişlerde perde iki ya da üç kanata bölünür. Kanatların ortada buluşacağı yer, pencere kasasının bir dikmesine denk getirilirse perde açıkken de dengeli görünür.

Köşe pencerelerde iki duvar boyunca uzanan L biçimli bir korniş kullanılır. Bu kornişlerde perdelerin köşeden geçebilmesi için kavisli bir köşe parçası gerekir. Ölçü alırken her iki duvarın kornişini ayrı ayrı ölçün ve köşedeki birleşimi hesaba katın.

Cumba ya da çıkma pencerelerde korniş pencerenin çizgisini izleyen bükümlü bir profilden yapılır. Bu tür pencereler için ölçüyü bir perdeciye aldırmak daha doğru sonuç verir.

Yıkama ve çekme payı

Pamuk ve keten kumaşlar ilk yıkamada çekebilir. Tam ölçüye dikilmiş bir perde yıkandıktan sonra birkaç santim kısalabilir ve yerden fazla yukarıda kalabilir. Bu sorunu önlemenin iki yolu var. Kumaş dikmeden önce yıkanabilir ya da perdenin alt kenarında bir miktar fazla kumaş katlanmış olarak bırakılabilir.

Polyester ve polyester karışımlı kumaşlar çok az çeker. Bu kumaşlarda çekme payı bırakmak genellikle gerekmez. Etikette yıkama talimatı yoksa satıcıya kumaşın çekip çekmediğini sorun.

Perde bağı ve toplama yüksekliği

Fon perde gündüz pencerenin iki yanına toplanır. Toplanan perdeyi bir bağ ya da duvara takılan bir tutucu yerinde tutar. Tutucunun yüksekliği perdenin görünüşünü değiştirir. Yerden yaklaşık üçte bir yükseklikte toplanan perde klasik bir görünüm verir. Göz hizasında toplanan perde daha sade durur.

Perde toplandığında pencerenin iki yanında ne kadar yer kaplayacağı da önemlidir. Kalın ve sık pileli perdeler toplandığında kanat başına 20–30 santim yer kaplayabilir. Kornişin pencereden taşma payı bu genişliği karşılamazsa perde camın bir kısmını kapatır ve odaya giren ışık azalır.

Perde ölçüsü alırken sık yapılan hatalar

Perdenin kötü durmasının nedeni çoğu zaman kumaş değil, ölçüdür. Sipariş vermeden önce şunları kontrol edin:

• Ölçüyü pencereden değil kornişten alın.
• Kumaş enini korniş eniyle karıştırmayın; aradaki fark pile oranıdır.
• Boyu tek noktadan değil, üç noktadan ölçün ve en kısayı esas alın.
• Bez metre yerine çelik şerit metre kullanın; bez metre esner.
• Kalın kumaşın yıkamada çekme payını satıcıya sorun.

Perdenin rengi odanın genel tonlarıyla birlikte düşünülmeli. Duvar ve mobilya renkleriyle eşleştirme için renk uyumu yazımıza, odayı ferah gösteren düzenlemeler için ferah ev rehberimize bakabilirsiniz. Perdenin önüne serilecek halının ölçüsünü de halı ölçüsü yazımızda hesapladık.