Yorgan ve Nevresim Ölçüleri: Yatağa Göre Doğru Boy

Yorgan alırken etikette yazan "çift kişilik" ya da "tek kişilik" ibaresi çoğu zaman yeterli sanılır. Oysa aynı adla satılan yorganlar markadan markaya 20–40 cm farklı olabilir. Bir yerde tek kişilik yorgan 135 × 200 cm, öbüründe 155 × 215 cm çıkar. Yatağınıza hangisinin uyacağını bulmak için etikete değil yatağın kendisine bakmak gerekir.

Yorgan ölçüsü neden markaya göre değişir?

Türkiye'de yaygın ölçüler şöyle. Tek kişilik yorgan 155 × 215 cm, çift kişilik 195 × 215 cm, battal 235 × 215 cm. İskandinav kökenli mağazalarda ise tek kişilik yorganlar genellikle 135–140 cm eninde satılır. Bu dar yorganlar yatağın yanından sarkmak için değil, yalnızca üstünü örtmek için tasarlanmıştır; altta çarşaf ve üstte örtüyle kullanılır.

Yorganın eni yatağın enine, boyu da yatağın boyuna göre seçilir. Ama en ve boyu belirleyen bir ölçü daha var: yatağın yüksekliği.

Yatağa göre yorgan eni nasıl hesaplanır?

Yorgan yatağın üstünü örttükten sonra iki yandan sarkar. Sarkan kısım yatağın yan yüzünü ne kadar örtüyorsa, gece döndüğünüzde o kadar az açılırsınız. Hesap basit:

Her yandan sarkma = (yorgan eni − yatak eni) ÷ 2

90 cm'lik tek kişilik yatakta 155 cm'lik yorgan her yandan 32,5 cm sarkar. 25 cm kalınlığındaki bir yatağın yanını rahatça örter. 160 cm'lik çift kişilik yatakta ise 195 cm'lik yorgan her yandan yalnızca 17,5 cm sarkar. Bu, yatağın yan yüzünün bile altına inmez.

İki kişi aynı yorganı paylaştığında bu fark hemen hissedilir. Biri döndüğünde yorgan karşı taraftan çekilir ve öbürünün sırtı açıkta kalır. 160 cm'lik bir yatakta battal yorgan, yani 235 cm, her yandan 37,5 cm sarkar ve bu sorunu büyük ölçüde çözer.

Yatağınız 30 cm'den kalınsa ya da üstünde bir yatak pedi varsa bir üst ölçüye geçin. Yatak yüksekliğinin uykuya etkisini ve yatak seçimini yatak seçimi rehberimizde anlattık.

Yorganın boyu ne kadar olmalı?

Yatakların çoğu 190 ya da 200 cm boyundadır. Yorganın boyu ise genellikle 215 cm'dir. Fark, yastığın üstünü örtmek ve ayak ucunda bir miktar sarkmak içindir.

Boyu 185 cm'yi geçen biri için 215 cm'lik yorgan kısa kalabilir. Yorganı çeneye kadar çektiğinizde ayaklar açılır. Bu durumda 220 cm ya da daha uzun yorgan aramak gerekir. Bazı markalar uzun boy seçeneğini ayrıca satar.

Nevresim yorgandan ne kadar büyük olmalı?

Nevresim, yorganın kılıfıdır. Yorgandan yaklaşık 5 cm geniş ve 5 cm uzun olmalıdır. Daha dar bir nevresim yorganı sıkıştırır, yorgan kabarıklığını kaybeder ve köşeler buruşur. Çok bol bir nevresimde ise yorgan içeride kayar ve bir köşeye toplanır.

Türkiye'de nevresim ölçüleri de yorgana göre belirlenir. Tek kişilik 160 × 220 cm, çift kişilik 200 × 220 cm, battal 240 × 220 cm. Nevresim alırken yorganın etiketine bakıp 5 cm ekleyin. Yorganın kendi ölçüsünü bilmiyorsanız düz bir zemine serip ölçün; zamanla birkaç santim çekmiş olabilir.

Yorganın kaymasını önlemenin basit bir yolu var. Bazı nevresimlerin iç köşelerinde bağcık bulunur; yorganın köşelerine bağlanır. Bağcık yoksa köşelere birer çıtçıt ya da bağcık dikmek de aynı işi görür.

Lastikli çarşaf ve yatak yüksekliği

Lastikli çarşafın eni ve boyu yatağınkiyle aynıdır: 160 × 200 cm'lik yatak için 160 × 200 cm'lik lastikli çarşaf. Asıl dikkat edilecek ölçü köşe derinliğidir. Çarşafın kenarı yatağın yanını örtmeli ve lastik yatağın altına girmelidir.

Çoğu lastikli çarşaf 25–30 cm kalınlığa kadar olan yataklara uyar. Yatağınız 30 cm'den kalınsa ya da üstünde ped varsa ambalajdaki köşe derinliğine bakın. Kısa kalan çarşaf gece köşeden çıkar.

Düz çarşaf kullanıyorsanız onun da yatağın altına sıkıştırılacak payı olmalıdır. Yatağın eni ve boyuna her yandan yatak kalınlığı kadar ve biraz daha ekleyin. 160 × 200 cm'lik yatak için düz çarşaf genellikle 240 × 260 cm civarındadır.

İki kişiye tek yorgan mı, iki ayrı yorgan mı?

Kuzey Avrupa'da çift kişilik yatakta iki ayrı tek kişilik yorgan kullanmak yaygındır. Bunun birkaç faydası var. Biri sıcak, öbürü serin uyuyorsa herkes kendi kalınlığını seçer. Biri döndüğünde öbürü açıkta kalmaz.

160 cm'lik yatağa 155 cm'lik iki yorgan konur. Yorganlar ortada üst üste biner ve yanlardan rahatça sarkar. Sakıncası görünüştedir: yatak toplanınca iki yorganın üstüne bir örtü ya da yatak örtüsü sermek gerekir.

Yorganın kalınlığı ve dolgusu ise odanın sıcaklığına bağlıdır. Kalorifer ve doğalgazla ısıtılan, sıcak tutulan bir yatak odasında çok kalın bir kış yorganı terletebilir. Yatak odasının ısısı ve düzeni için yatak odası düzeni yazımıza bakabilirsiniz.

Yorgan dolgusu

Yorganın ölçüsü kadar içindeki dolgu da önemlidir. Dolgu, yorganın ne kadar sıcak tuttuğunu, ne kadar ağır olduğunu ve nasıl yıkanacağını belirler.

• Elyaf (mikrofiber): En yaygın ve en ekonomik dolgudur. Hafiftir, makinede yıkanabilir ve alerjisi olanlar için uygundur. Zamanla incelebilir.
• Kaz ve ördek tüyü: Çok hafif ve çok sıcaktır. Kabarık durur ve vücut ısısına göre nefes alır. Pahalıdır ve yıkaması dikkat ister.
• Yün: Sıcak tutar ve nemi emer. Ağırdır ve evde yıkanması zordur. Geleneksel yün yorganlar uzun yıllar kullanılır.
• Pamuk: Doğal ve nefes alır. Zamanla sıkışır ve topaklanabilir; ara sıra havalandırılması gerekir.

Tüy yorganlarda dolgunun yorganın içinde kaymaması için yorgan bölmeli dikilir. Bölmeli dikiş, tüyün yorganın bir köşesinde toplanmasını önler. Elyaf yorganlarda da kapitone dikişler aynı işi görür.

Mevsime göre yorgan

Tek bir yorganla bütün yılı geçirmek çoğu evde zordur. Kışın kalın, yazın ince bir yorgan gerekir. Yorganların sıcaklık seviyesi genellikle ambalajında gram ya da kalınlık olarak belirtilir. Aynı dolgu türünde gram arttıkça yorgan daha sıcak tutar.

Bazı yorganlar iki ayrı parça halinde satılır. İnce ve orta kalınlıktaki iki yorgan, düğme ya da çıtçıtla birleştirilerek kalın bir kış yorganına dönüşür. İlkbahar ve sonbaharda yalnızca biri, kışın ikisi birlikte kullanılır. Yazın ise yorgan yerine bir pike ya da ince bir battaniye yeterli olabilir.

Yastık ölçüleri

Yorgan ve nevresimle birlikte yastık ölçüsünü de bilmek gerekir. Türkiye'de en yaygın yastık ölçüsü 50 × 70 santimdir. Nevresim takımlarındaki yastık kılıfları da çoğunlukla bu ölçüye göre dikilir.

Bazı yataklarda daha büyük yastıklar ya da kare dekoratif yastıklar kullanılır. Yastık kılıfı alırken yastığınızın ölçüsünü kontrol edin. Kılıf yastıktan küçük olursa yastık sıkışır, çok büyük olursa kılıf içinde kayar. Kırlent ölçüleri ise ayrı bir konudur ve koltuk ile yatak başı için farklı ölçüler kullanılır.

Nevresim kumaşları

Nevresim kumaşı, uykunun rahatlığını doğrudan etkiler. Türkiye'de en çok kullanılan kumaşlar şunlardır:

• Ranforce: Pamuklu, sık dokunmuş, mat bir kumaştır. Dayanıklıdır ve kolay yıkanır. Günlük kullanım için en yaygın seçenektir.
• Saten: Parlak ve kaygan bir yüzeyi vardır. Yumuşak ve serin hissettirir. Ranforcedan daha hassastır.
• Pazen: Yüzeyi tüylendirilmiş pamuklu bir kumaştır. Sıcak tutar ve kışın tercih edilir.
• Pamuk-polyester karışım: Az buruşur ve ekonomiktir ama pamuk kadar nefes almaz.

Kumaşın iplik sıklığı da kaliteyi gösterir. Sık dokunmuş kumaşlar daha yumuşak ve daha dayanıklıdır. Etikette yüzde yüz pamuk yazan nevresimler terlemeyi azaltır ve nefes alır.

Yorgan yıkama ve saklama

Yorganı yıkamadan önce etiketine bakın. Elyaf yorganların çoğu evdeki çamaşır makinesinde yıkanabilir, ama büyük çift kişilik yorganlar ev makinesinin kazanına sığmayabilir. Bu durumda büyük kazanlı bir çamaşırhaneye ya da yorgan yıkama hizmetine başvurulabilir.

Tüy yorganlar düşük sıcaklıkta, hassas programda yıkanır ve tamamen kuruması uzun sürer. İçinde nem kalan bir tüy yorgan koku yapar ve küflenebilir. Kurutma makinesinde birkaç tenis topuyla kurutmak tüylerin topaklanmasını önler.

Mevsim dışında yorganı temiz ve tamamen kuru olarak saklayın. Nefes alan bir kumaş torba ya da kutu, yorganın nem ve koku almasını önler. Kabarık tüy yorganları uzun süre vakumlu torbada sıkıştırmak dolgunun kabarıklığına zarar verebilir.

Yatak takımını değiştirme sıklığı

Nevresim ve çarşaflar haftada bir değiştirilip yıkanır. Yastık kılıfları daha sık değiştirilebilir; özellikle cilt hassasiyeti olanlar için bu önemlidir. Her yatak için en az iki takım nevresim bulundurmak, biri yıkanırken öbürünü kullanmayı sağlar.

Yorganın kendisi ise nevresimle korunduğu için daha seyrek yıkanır. Yılda bir iki kez yıkamak ve ara sıra güneşte havalandırmak yorganı taze tutar.

Bebek ve çocuk yatak takımı

Bebek yatakları ve çocuk yatakları standart yetişkin yataklarından küçüktür. Bu yüzden nevresim ve çarşaf alırken yatağın ölçüsünü mutlaka kontrol edin. Bebek beşikleri için ayrı ölçülerde üretilmiş yatak takımları satılır.

Bebeklerde güvenli uyku için beşikte kalın yorgan, yastık ve fazla yumuşak eşya bulundurulmaması önerilir. Bebeklerin uyku düzeni ve beşik güvenliği için çocuk doktorunun önerilerine uymak gerekir. Çocuk büyüdükçe yatak takımı da yatağın ölçüsüne göre değişir.

Alerji ve yatak takımı

Ev tozu akarı, yatak takımlarında en sık görülen alerji kaynaklarından biridir. Alerjisi olanlar için nevresim ve çarşafları sık ve yüksek sıcaklıkta yıkamak önerilir. Etiketinde yüksek sıcaklıkta yıkanabildiği yazan pamuklu kumaşlar bu iş için uygundur.

Akar geçirmez yorgan ve yastık kılıfları da bir seçenektir. Tüy yorganlar bazı kişilerde alerjiye yol açabilir; bu durumda yıkanabilir elyaf yorganlar daha uygundur.

Yatak örtüsü ve pike ölçüsü

Gündüz yatağın üstüne serilen örtü, yorgandan daha geniş olmalıdır. Yatağın yanlarını ve bazayı da örtmesi istenirse her yandan yatak ve baza yüksekliğinin toplamı kadar sarkması gerekir. 160 cm'lik bir yatakta, 60 cm'lik toplam yükseklikle bu 280 cm eder.

Bazası yataktan geniş ya da başlığı yanlara taşan yataklarda örtü ölçüsü farklılaşır. Başlığın ve bazanın ölçülerini yatak başlığı ölçüleri yazımızda anlattık. Yatak odasının bütününe göre takım seçmek için de yatak odası takımları yazımıza göz atabilirsiniz.