Yatak Başlığı Ölçüleri: En, Yükseklik ve Aplik Yeri

Yatak başlığı için "standart ölçü" diye sorulan şey aslında iki ayrı ölçüdür: en ve yükseklik. En, yatağın enine bağlıdır ve kolay bulunur. Yükseklik ise yatağın yerden yüksekliğine, tavana ve yatakta ne yaptığınıza göre değişir. Yatakta kitap okuyan biriyle yalnızca uyuyan birinin başlıktan beklediği aynı değildir.

Başlık eni: yatak kadar mı, komodinlerle mi?

Bazaya bağlanan başlıklar yatağın enine göre üretilir. 160 cm'lik yatağa 160–170 cm'lik başlık gelir; birkaç santimlik taşma, yatak örtüsünün kenarını kapatır. Türkiye'de yaygın yatak enleri 90, 100, 120, 140, 150, 160 ve 180 cm'dir. Başlık alırken yatağın etiketindeki eni değil, bazanın gerçek dış ölçüsünü esas alın.

Duvara monte edilen panel başlıklarda ise seçenek genişler. Panel yalnızca yatağın arkasını kaplayabilir ya da komodinleri de içine alabilir. İkinci seçenek odayı daha toplu ve geniş gösterir.

Komodinleri kapsayan bir panelin enini şöyle bulun: yatak eni, iki komodinin eni ve aralardaki boşluklar. 160 cm'lik yatak ve 50'şer cm'lik komodinlerle bu 270 cm eder. Panelin iki uçtan 10'ar cm taşması da iyi durur; sonuç 290 cm.

Panel duvarın tamamını kaplayacaksa bir kural daha işe yarar. Panelin uçları ile köşeler arasında en az 20–30 cm duvar kalsın. Köşeye dayanan panel, duvarı kaplama gibi değil sıkışmış gibi gösterir.

Yükseklik: yataktan ne kadar görünmeli?

Önce yatağın üst yüzünün yerden yüksekliğini ölçün. 35 cm'lik bir baza ile 25 cm'lik bir yatakta bu 60 cm eder. Başlığın asıl görünen kısmı bu çizginin üstünde kalan kısımdır.

Yatakta oturup sırtınızı yasladığınızda başlık en azından omuzlarınıza kadar gelmeli. Bu da yatağın üstünden 50–70 cm demektir. 60 cm'lik bir yatakta başlığın yerden toplam yüksekliği böylece 110–130 cm'ye çıkar. Mağazalardaki başlıkların çoğu bu aralıktadır.

Daha yüksek başlık, 150 cm ve üstü, tavanı 2,70 m'nin üstündeki odalarda iyi durur. İmar yönetmeliği yeni konutlarda net tavan yüksekliğini en az 2,60 m olarak belirler; dairelerin çoğu bu sınıra yakındır. 2,60 m'lik tavanda çok yüksek bir başlık odayı basık gösterebilir. Alçak başlık ise, örneğin yataktan 30–40 cm görünen bir model, yatakta okumayanlar için yeterlidir.

Aplik ve priz nereye gelir?

Başucu apliği komodinin ortasına hizalanır, yatağın üstüne değil. Yatağın üstündeki aplik, oturup başınızı kaldırdığınızda çarpacağınız yerde durur. Komodin üstündeki aplik ise başınızın yanında kalır.

Yükseklik için yerden 130–140 cm civarı iyi bir başlangıçtır. Bu, yatakta oturan birinin omzunun biraz üstüne gelir; ışık kitabın üstüne düşer, göze girmez. Aplik başlığın üst kenarına çok yakınsa başlığın gölgesi duvarda rahatsız edebilir. Başlıktan en az 10 cm yukarıda ya da yanında kalması iyi olur.

Prizler de yeni başlıkla birlikte düşünülmeli. Eski evlerde başucu prizleri çoğu zaman yerden 30–40 cm'dedir ve komodinin arkasında kalır. Telefon şarjı için komodinin üstüne gelen, yerden yaklaşık 75 cm'de bir priz işi çok kolaylaştırır. Panel başlık takılacaksa prizi ve ışık anahtarını panelden önce taşımak gerekir; sonradan panelin üstünde delik açmak zordur.

Bazaya bağlı mı, duvara monte mi?

Bazaya bağlı başlık en yaygın olanıdır. Bazanın arkasındaki yuvalara cıvatayla tutturulur, taşınırken sökülür. Kiralık evde ya da sık taşınan biri için en rahat çözüm budur. Tek sakıncası, yatak kıpırdadıkça başlığın da duvara vurmasıdır. Arkasına birkaç keçe tampon yapıştırmak bu sesi keser.

Duvara monte başlık daha temiz görünür ve yataktan bağımsızdır. Genellikle duvara vidalanan bir Z profil askıyla asılır; başlık bu profile oturur. Alçıpan duvarda vidanın arkadaki profile ya da alçıpan dübeline gelmesi gerekir. Ağır bir kapitone panel boş alçıpana yalnızca vidayla asılmaz.

Kalın başlık odadan ne kadar yer alır?

Başlığın kalınlığı oda boyundan düşer. İnce bir panel 3–5 cm, kapitone bir başlık 8–12 cm yer kaplar. Raflı ya da dolaplı başlıklar ise 25–35 cm'ye çıkar.

Oda boyunu hesaplarken şunu toplayın: başlık kalınlığı, yatağın boyu ve ayak ucunda geçiş payı. 10 cm'lik başlık, 200 cm'lik yatak ve 70 cm geçişle bu 280 cm eder. Ayak ucunda bir gardırop varsa geçişe kapakların açılma payı da eklenmelidir. Oda ölçüsüne göre yatak ve gardırop seçimini yatak odası takımları yazımızda anlattık.

Başlık malzemeleri ve görünüm

Yatak başlığı, yatak odasının en çok göze çarpan parçasıdır. Malzemesi odanın havasını belirler. Her malzemenin hem görünüşü hem de bakımı farklıdır.

• Kapitone kumaş: Yumuşak ve sıcak görünür. Yatakta otururken sırt dayamak için rahattır. Kadife ve keten görünümlü kumaşlar en çok tercih edilenlerdir.
• Ahşap: Doğal ve sade bir hava verir. Masif ahşap ya da ahşap kaplama başlıklar uzun ömürlüdür. Sırt dayamak için kumaş kadar rahat değildir.
• Hasır ve rattan: Hafif ve doğal görünür. Yazlık evlere ve sade yatak odalarına uyar.
• Deri ve suni deri: Silinerek temizlenir. Modern ve şık bir görünüm verir ama kışın soğuk hissettirebilir.
• Metal: İnce ve hafif görünür. Küçük odalarda yer kaplamaz ama sırt dayamak için uygun değildir.

Yatakta kitap okuma ya da televizyon izleme alışkanlığınız varsa, sırt dayamaya uygun yumuşak bir başlık daha kullanışlıdır. Sert yüzeyli başlıklarda arkaya konan birkaç yastık bu açığı kapatır.

Başlıksız yatak ve duvar çözümleri

Her yatağın bir başlığa ihtiyacı yoktur. Başlıksız bir yatağın arkasındaki duvar, başka yollarla bir odak noktasına dönüştürülebilir. Yatağın arkasındaki duvarı farklı bir renge boyamak en ucuz çözümdür. Yatak genişliğinde boyanmış bir dikdörtgen ya da yay biçimi, başlık gibi görünür.

Duvar çıtası, duvar kağıdı ya da büyük bir tablo da yatağın arkasındaki duvarı tamamlar. Tablonun eni yatağın eninin yaklaşık üçte ikisi kadar olunca dengeli durur. Yatağın arkasına uzanan dar bir raf, kitap ve küçük objeler için yer açar.

Kendin yap başlık

Ölçüye göre bir başlık yaptırmak yerine evde basit bir başlık yapmak da mümkündür. Yatak eninde kesilmiş bir MDF ya da kontrplak levhanın önüne sünger yapıştırılır ve üstü kumaşla kaplanır. Kumaş levhanın arkasına zımbalanır. Hazırlanan panel duvara monte edilir ya da yatağın arkasına yaslanır.

Kendin yap başlıklarda kumaşın gergin ve kırışıksız olması görünüşü belirler. Kalın ve hafif esnek kumaşlar bu iş için daha kolaydır. Duvara monte edilecek panel için duvarın türüne uygun dübel ve askı kullanılmalıdır.

Pencere önünde yatak

Bazı yatak odalarında yatağı yerleştirebilecek tek duvar pencerenin bulunduğu duvardır. Bu durumda başlık pencerenin önüne gelir. Başlığın yüksekliği pencere denizliğinin altında kalmalıdır; aksi halde pencereyi kapatır ve odaya giren ışığı azaltır.

Pencere önündeki yatak kışın soğuk cam ve petek yüzünden rahatsız edici olabilir. Başlık ile pencere arasında biraz boşluk bırakmak ve kalın bir perde kullanmak bu etkiyi azaltır. Peteğin önü tamamen kapatılmamalıdır; ısı başlığın arkasında kalır.

Başlıkta aydınlatma

Yatak başlığına gizlenen LED şeritler, odaya yumuşak bir dolaylı ışık verir. Şerit başlığın arkasına, duvara bakacak şekilde yapıştırılır. Işık duvardan yansıyarak başlığın çevresinde bir hale oluşturur.

Dolaylı ışık okuma için yeterli değildir; ortam ışığı olarak düşünülmelidir. Okumak için yine aplik ya da komodin lambası gerekir. LED şeridin anahtarını yatağın yanına koymak, yattıktan sonra ışığı kapatmayı kolaylaştırır.

Çocuk ve genç odasında başlık

Çocuk odalarında başlık, yatağın kenarından düşmeyi önlemekten çok, duvarı korumak için işe yarar. Çocuklar yatakta oynarken duvara yaslanır, kalem ve el izleri duvarda kalır. Silinebilir kumaşlı ya da ahşap bir başlık duvarı bu izlerden korur.

Genç odalarında yatak çoğu zaman gündüz kanepe gibi kullanılır. Yatağın uzun kenarı duvara dayalıysa, uzun kenar boyunca uzanan bir duvar paneli sırt dayamak için rahat bir yüzey oluşturur. Genç odası düzeni için genç odası yazımıza bakabilirsiniz.

Başlık ile komodin uyumu

Yatak başlığı ve komodinler birlikte bir bütün oluşturur. Komodinlerin yüksekliği yatağın üst yüzüyle aynı ya da birkaç santim yüksek olunca, yataktan uzanıp bir şey almak rahat olur. Başlık komodinlerden çok yüksek kalırsa komodinler başlığın yanında küçük görünür.

Başlık ve komodinlerin aynı malzemeden olması şart değildir. Kumaş bir başlığın yanında ahşap komodinler sıcak bir denge kurar. Ama renklerin birbirini tamamlaması gerekir. Komodinlerin üstüne konan lambalar da başlığın yüksekliğiyle orantılı olmalıdır; çok kısa lambalar yüksek bir başlığın yanında kaybolur.

Başlığın temizliği

Yatak başlığı, yatakta otururken saçın ve cildin temas ettiği bir yüzeydir. Kumaş başlıklar zamanla yağ ve toz tutar, özellikle baş hizasında renk koyulaşır. Düzenli olarak süpürgenin yumuşak başlığıyla tozunu almak bu kararmayı geciktirir.

Lekeler, kumaşın türüne uygun bir döşeme temizleyicisiyle ya da hafif sabunlu suyla nemlendirilmiş bir bezle bastırılarak temizlenir. Kılıfı çıkarılabilen başlıklar yıkanabildiği için en pratik seçenektir. Deri ve suni deri başlıklar nemli bir bezle silinir ve ara sıra bakım ürünüyle beslenir.

Kumaş, ahşap ve deri başlıkta bakım

Kumaş başlık, saçın ve cildin en çok değdiği yüzeydir. Kadife yumuşak durur ama tozu ve izi belli eder. Keten ve dokulu kumaşlar izi daha az gösterir. Mümkünse fermuarlı, çıkarılıp yıkanabilen kılıflı bir model seçin; birkaç yıl sonra başlığı değil kılıfı değiştirmek yeter.

Ahşap başlık bakım istemez ama sırt yaslamak için serttir. Okuma alışkanlığı olan biri yastık ya da minderle destek arar. Suni deri silinir, ancak sıcak odalarda tene yapışır ve zamanla kenarlarından çatlayabilir.

Başlık duvarını çıtayla çerçevelemek de başlık yerine geçebilir. Ortadaki çerçeveyi yatağa, yandakileri komodinlere göre hizalamanın hesabını duvar çıtası yazımızda bulabilirsiniz. Yatağın kendisini seçmek için de yatak seçimi rehberimize göz atın.