Duvar Kaplamaları

Duvar kaplaması, sıvalı ya da alçıpan duvarın üzerine uygulanan, onu koruyan ve görünümünü belirleyen son kattır. Boya, duvar kağıdı, ahşap lambri, taş görünümlü panel, seramik ve mikro çimento en yaygın türlerdir. Hangisinin seçileceğini tarzdan çok odanın nemi ve duvarın durumu belirler. Aşağıda türleri, nem durumuna göre bir karar tablosunu ve uygulamadan önceki kontrolleri anlattık.

Kaplama seçerken ilk hangi soru sorulmalı?

İlk soru, duvarın ne kadar su ve ısı gördüğüdür. Aynı kaplama yatak odasında yıllarca dayanırken banyoda birkaç ayda kabarabilir. Tarz ve renk bu sorudan sonra gelir.

Duvarları beş kullanım durumuna ayırmak kararı kolaylaştırır:

• Kuru duvar: Salon, yatak odası, çalışma odası. Su ve buhar görmez.
• Buhar alan duvar: Banyonun duştan uzak duvarları, mutfağın tezgahtan uzak duvarları. Zaman zaman yoğuşma olur.
• Su sıçrayan duvar: Tezgah arası, lavabo arkası. Damla ve yağ lekesi gelir.
• Duş içi: Duş ve küvet çevresi. Yüzey her gün doğrudan ıslanır.
• Ocak arkası: Ocak ve şömine çevresi. Isı ve yağ birlikte gelir.

Rutubetli duvar bu listenin dışında tutulmalıdır. Zeminden yükselen nem, dışarıdan sızan su ya da soğuk duvarda biriken yoğuşma hiçbir kaplamayla çözülmez. Önce nemin kaynağı giderilir, kaplama ondan sonra seçilir.

Hangi kaplama hangi duvara dayanır?

Aşağıdaki tablo, yaygın kaplama türlerini beş kullanım durumuyla eşleştiriyor. "Koşullu" yazan hücrede kaplama ancak yanındaki şart sağlanırsa uzun ömürlü olur. Önce duvarınızın sütununu bulun, sonra satırlara bakın.

Tablodaki "Hayır" hücrelerinin çoğu iki nedene dayanır. Kağıt, ahşap ve mat boya suyu emer ya da ıslandıkça yapışması zayıflar. Ocak arkasında ise sorun ısı ve yağdır; yanıcı ya da ısıyla yumuşayan malzeme orada durmaz.

Odalara göre hızlı eşleştirme

• Salon ve yatak odası: Boya, her tür duvar kağıdı, lambri, taş görünümlü panel. Seçimi tarz belirler.
• Çocuk odası: Silinebilir saten boya ya da vinil kağıt. Alt yarıdaki lambri karalama izlerini taşır.
• Koridor ve merdiven: Yarım boy lambri alt bölümü darbeden korur, üstte boya kalır.
• Mutfak: Tezgah arasında seramik, cam ya da mikro çimento; diğer duvarlarda silinebilir boya. Tezgahla uyum için mutfak tezgah modelleri yazımıza bakılabilir.
• Banyo: Duş içinde seramik ya da sistemiyle mikro çimento, kuru duvarlarda banyo boyası.
• Bodrum ve zemin kat: Önce nem ölçümü yapılır. Duvar kuru çıkarsa buhar geçiren kireç ya da silikat esaslı boya seçilir.

Boya türleri arasındaki fark nedir?

Boyaları ayıran iki özellik parlaklık ve silinme dayanımıdır. Parlaklık arttıkça yüzey kolay silinir, ama duvardaki her kusur da belirginleşir. Mat boya kusuru saklar, lekeye karşı daha zayıftır.

• Mat: Tavan ve kuru odalar. Düzgün olmayan duvarı en iyi saklayan türdür.
• İpek mat: Salon ve yatak odası. Hafifçe silinir, kusuru çok göstermez.
• Saten: Mutfak, koridor, çocuk odası. Sık silinen yüzeye uyar.
• Yarı parlak ve parlak: Kapı, pervaz, süpürgelik. Geniş duvarda her dalgayı gösterir.

Silinme dayanımı için ambalajdaki sınıfa bakılabilir. EN 13300 standardı, iç mekân boyalarını yaş silinme dayanımına göre 1'den 5'e kadar sınıflar. Sınıf 1 en dayanıklısıdır. Çocuk odası ve koridorda sınıf 1 ya da 2 boya, leke ovalanırken aşınmaz.

Banyo için satılan boyalar küf önleyici katkı içerir. Yine de havalandırması olmayan banyoda yoğuşma her gün tekrarlanır ve küf zamanla görünür. Kireç ve silikat esaslı boyalar buhar geçirir; nefes alması gereken eski taş ve tuğla duvarlarda tercih edilir. Renk kararını ise favori duvar renkleri yazımıza bıraktık.

Duvar kağıdı hangi odada işe yarar?

Duvar kağıdı, kuru odalarda en geniş desen seçeneğini sunan kaplamadır. Türü, odanın nemine ve yüzeyin ne kadar silineceğine göre seçilir. Desen büyüdükçe ölçü ve fire hesabı daha çok dikkat ister.

• Kağıt: Yalnızca kuru odalar için. Islandığında yumuşar, silinmeye dayanmaz.
• Nonwoven (tela): Selüloz ve sentetik liflerin preslenmesiyle yapılan, dokuma olmayan bir tabakadır. Tutkal duvara sürülür; sökerken çoğunlukla kuru çekilerek çıkar.
• Vinil: Üstünde plastik bir katman taşır. Silinir ve suya dayanır, ama buhar geçirmez.
• Kumaş ve tekstil: Sesi bir miktar yumuşatır, toz tutar. Yatak odası ve çalışma odasına uyar.

Vinilin buhar geçirmemesi bir tuzak kurar. Soğuk dış duvarda ya da kötü havalandırılan banyoda nem kağıdın arkasında kalır. Kağıt söküldüğünde altından küf lekesi çıkabilir. Kuzeye bakan dış duvarlarda nonwoven ya da boya daha güvenlidir.

Desenli kağıtta "rapor", desenin kendini tekrar ettiği aralıktır. Rapor büyüdükçe her rulodan kesilip atılan parça artar. Ambalajdaki semboller rapor ölçüsünü ve eşleşmenin düz mü kaydırmalı mı olduğunu gösterir (rulo sayısını hesaplarken bu ikisi atlanmamalı).

Ahşap lambri ve panel duvara nasıl uygulanır?

Ahşap kaplama; masif ahşap, kaplamalı MDF ya da çıta panellerin duvara karkasla veya yapıştırıcıyla tutturulmasıyla yapılır. Odaya sıcaklık katar, sesi bir miktar yumuşatır. Suya ve ısıya açık duvarda kullanılmaz.

Masif ahşap nemle genleşir, kurudukça daralır. Paneller takılmadan önce birkaç gün odada bekletilir ki odanın nemine alışsın. Tavan, zemin ve köşelerde birkaç milimetrelik genleşme payı bırakılır; üstünü süpürgelik ya da profil kapatır.

Koridor, merdiven ve çocuk odasında yarım boy lambri iş görür. Duvarın alt kısmı ayakkabı, çanta ve oyuncak darbesi alır. Lambrinin üst hizası pencere denizliği gibi odada zaten var olan bir çizgiye denk gelirse duvar düzenli görünür.

Çıta panel, keçe bir taban üzerine aralıklı dizilmiş ince ahşap çubuklardan oluşur. Çıtaların arasından geçen ses arkadaki keçede ya da yünde söner. Televizyon duvarında ve yüksek tavanlı salonda bu yüzden hem süs hem akustik çözüm olarak kullanılır.

Taş ve tuğla görünümlü paneller neye dikkat ister?

Taş görünümlü kaplama hafif paneller, kültür taşı ve doğal taş olarak üç gruba ayrılır. Uzaktan birbirine benzerler. Ağırlık, ısı dayanımı ve uygulama biçimi ise çok farklıdır.

Hafif panellerin en zayıf yeri ek yerleridir. Yakından bakıldığında aynı kalıbın tekrar ettiği de fark edilebilir. Panelleri birkaç farklı kalıptan karışık dizmek ve ekleri derz macunuyla kapatmak görüntüyü gerçeğe yaklaştırır.

Girintili taş yüzey toz ve yağ toplar. Mutfakta tezgah arasına taş görünümü isteniyorsa düz yüzeyli porselen karo daha kolay temizlenir.

Islak hacimde seramik mi, mikro çimento mu?

Duş içinde iki kaplama da doğru uygulanırsa çalışır. Seramik uzun bir uygulama geçmişine sahiptir ve kırılan karo tek başına değiştirilebilir. Mikro çimento derzsiz bir yüzey verir, ama sonucu uygulayanın işçiliğine çok daha bağlıdır.

Mikro çimento, çimento esaslı bir harcın birkaç milimetre kalınlıkta katlar halinde perdahlanmasıyla elde edilen derzsiz kaplamadır. Sağlam eski seramiğin üstüne de uygulanabilir, kırma döküm gerekmez. Üstüne sürülen koruyucu vernik, suyu tutan katmandır ve zamanla yenilenir.

Hangisi seçilirse seçilsin, duş içinde kaplamanın altına su yalıtımı yapılır. Karo ve derz zamanla kılcal çatlak verebilir; suyu duvardan uzak tutan asıl katman alttaki yalıtımdır. Porselen gibi su emmesi düşük karolarda TS EN 12004'teki geliştirilmiş C2 sınıfı yapıştırıcı kullanılır. Duş ve lavabo düzeni için banyo dekorasyonları yazımıza göz atabilirsiniz.

Kaplamadan önce duvarda neler kontrol edilir?

Kaplamanın ömrünü çoğu zaman malzemeden çok altındaki duvar belirler. Nemli, tozuyan ya da dalgalı bir yüzeyde en iyi kaplama da kabarır ya da kusuru gösterir. Aşağıdaki kontroller malzeme siparişinden önce yapılır.

1. Nemin kaynağını arayın. Süpürgelik hizasında kabarma, tuz çiçeği (beyaz toz) ya da küf varsa önce o çözülür.
2. Nemi ölçün. Yeni sıva ve alçı tam kurumadan kaplama yapılmaz. Nem ölçerle bakılan değer, kaplama üreticisinin verdiği sınırın altında olmalıdır.
3. Düzgünlüğü mastarla kontrol edin. 2 metrelik alüminyum mastarı duvara farklı yönlerde dayayın. Aradaki boşluk ince kaplamaların altından görünür.
4. Yan ışıkla bakın. El fenerini duvara paralel tutun. Parlak boya ve vinil kağıt, bu ışıkta görülen her dalgayı gösterecektir.
5. Tozumayı deneyin. Elinizi duvara sürün. Ele beyaz toz geçiyorsa eski boya tebeşirlenmiştir ve bağlayıcı astar gerekir.
6. Yapışmayı test edin. Eski boyanın üstüne bir parça bant yapıştırıp hızla çekin. Bantla birlikte boya kalkıyorsa o katman kazınır.
7. Çatlak ve delikleri doldurun. Macun kuruyunca zımparalanır, tozu alınır.
8. Astarı kaplamaya göre seçin. Boya, duvar kağıdı ve seramik aynı astarı istemez. Yeni çimento sıva alkali olduğu için alkaliye dayanıklı astar ister.

Ağır kaplamalarda bir kontrol daha gerekir: duvarın taşıma gücü. Kültür taşı, doğal taş ve büyük karo için alçıpan duvarın ne kadar yük taşıyacağı levha üreticisinin teknik föyünde yazar. Gerekirse levha çift kat yapılır ya da arkaya ek karkas konur.

Alçıpan, bir kaplamadan çok kaplamanın altına gelen düz yüzeydir. Eğri bir duvarı sıvayla düzeltmek zor olduğunda alçıpanla kaplamak düz bir zemin verir. Levha birleşimlerine derz bandı ve macun çekilir, vida başları kapatılır. Gizli ışık bandı da çoğunlukla bu katmanda kurulur.

Nemli alanlarda suya dayanıklı levha kullanılır (genellikle yeşil renklidir). Duş içinde ise o da tek başına yetmez; üstüne su yalıtımı ve karo ya da mikro çimento gelir.