Bahçe Tasarımları ve Bahçe Çeşitleri

Bahçe dekorasyonu, evin dış alanını bitki, yol, oturma, ışık ve su öğeleriyle kullanılabilir bir yaşam alanına çevirmektir. İşe bitki almakla değil, güneşi, toprağı ve kullanım amacını anlamakla başlanır. Doğru plan, hem kurulum hem bakım maliyetini düşürür. Planlama adımlarını, bahçe çeşitlerini ve peyzaj maliyetini belirleyen etkenleri sırayla anlattık.

Bahçe tasarımına başlamadan önce neye bakılır?

İlk bakılacak üç şey güneşin geldiği yön, toprağın yapısı ve bahçenin ne için kullanılacağıdır. Bu bilgiler olmadan seçilen bitki ve mobilya çoğu zaman yanlış yere düşer. Bir tam gün boyunca bahçeyi gözlemlemek bu yüzden işe yarar.

Planlamayı şu sırayla yapmak işe yarar:

1. Bahçenin kabaca ölçülü bir krokisini çizin; ağaç, duvar ve kapıları işaretleyin.
2. Sabah, öğle ve akşam hangi alanın güneş aldığını not edin.
3. Rüzgârın en çok hangi yönden estiğini gözlemleyin.
4. Yağıştan sonra suyun biriktiği çukurları belirleyin.
5. Oturma, oyun, sebze ve depolama gibi kullanımları krokiye yerleştirin.

Güneşli ve rüzgârsız köşe oturma alanı için en uygun yerdir. Gölgeli ve nemli bölge ise sebze için değil, gölge seven bitkiler için ayrılmalı.

Toprak ve drenaj neden bu kadar belirleyici?

Toprak, hangi bitkinin yaşayacağına doğrudan karar verir. Killi toprak suyu tutar ve kökleri çürütebilir. Kumlu toprak ise suyu hızla kaçırır ve sık sulama ister.

Toprağın pH değeri basit test kitleriyle evde ölçülebilir. Çoğu bahçe bitkisi hafif asitli ile nötr arasındaki toprağı sever. Su biriken alanlarda drenaj şarttır. Drenaj, toprağın altına döşenen delikli boru ve çakılla fazla suyun bahçeden uzaklaştırılmasıdır. Drenajı çim ve yol yapıldıktan sonra eklemek, her şeyi yeniden sökmek demektir.

Bahçe düzenlemesinin bütçesi nasıl hesaplanır?

Bütçeyi en çok sert zemin, otomatik sulama ve çim tipi belirler. Mevcut ağaçları koruyup yalnızca çim ve bitki eklemek maliyeti düşük tutar. Şehir ve arazi eğimi de teklifi belirgin biçimde değiştirir.

Peyzaj kalemlerinin çoğu metrekare üzerinden fiyatlanır. Hesaba başlamadan önce krokide çim, yol ve sulanacak alanı ayrı ayrı ölçün.

Kendi bakımınızı yapmayacaksanız işçilik de hesaba girmeli. Uzman bahçıvanın günlüğü, genel bahçe işçisininkinden belirgin biçimde yüksek.

Hangi bitkiler az bakımla yaşar?

Az bakım isteyen bahçede yöreye uyumlu, kuraklığa dayanıklı bitkiler seçilmeli. Lavanta, biberiye, ada çayı ve süs otları çoğu iklimde az suyla yaşar. Zeytin ve defne ise sıcak bölgelerde bakım istemeyen yeşil bir çerçeve oluşturur.

Dikim yaparken bitkinin beş yıl sonraki boyunu hesaba katın. Küçük fidanlar sık dikildiğinde birkaç yılda birbirinin üstüne biner. Uzun bitkileri arkaya, kısa ve sarkan bitkileri öne almak katmanlı bir görünüm verir. Çim alanı küçük tutmak da su ve biçme yükünü azaltır. Çim, bahçede en çok su isteyen yüzeylerden biridir.

Toprak yüzeyini malçla örtmek de bakımı hafifletir. Malç, toprağın üstüne serilen ağaç kabuğu ya da kırpıntı gibi örtü malzemesidir. Nemi toprakta tutar ve yabani otun çıkmasını zorlaştırır. Yağmur suyunu bir depoda toplamak ise yaz sulamasında şebeke suyuna olan ihtiyacı azaltır.

Bahçe bölgelere nasıl ayrılır?

Bölgelendirme, bahçeyi oturma, oyun, sebze ve depolama gibi ayrı işlevli alanlara bölmektir. Küçük bir bahçede bile iki bölge fark yaratır. Alanlar birbirine yolla ya da alçak bitkiyle bağlanır.

Oturma alanını eve yakın kurmak, mutfaktan tabak taşımayı kolaylaştırır. Sebze bahçesi en çok güneş alan ve suya yakın köşeye gider. Çocuk oyun alanı evden görülebilir olmalı. Kompost ve alet dolabı ise oturma alanından uzak, gözden uzak bir köşeye yerleşir. Bölgeleri ayırırken duvar yerine alçak çit ya da saksı sırası kullanmak bahçeyi küçük göstermez.

Bahçe yolları için hangi malzeme uygun?

Bahçe yolu için en dayanıklı seçenek doğal taş ve beton parke taşıdır. Çakıl ekonomiktir ve su geçirir ama tekerlekli eşya taşımayı zorlaştırır. Ahşap basamak taşları doğal görünür ama zamanla çürüyebilir.

Ana yolun en az 90–120 cm genişlikte olması iki kişinin yan yana yürümesini sağlar. Ara yollar 60 cm'ye inebilir. Yolun ucuna bir ağaç, heykel ya da oturma bankı koymak gözü bahçenin içine çeker.

Dış mekân mobilyası nasıl seçilir?

Bahçe mobilyası güneş, yağmur ve kıştaki soğuğa dayanmak zorundadır. Alüminyum, sentetik rattan ve tik ahşap bu koşullarda en uzun ömürlü seçeneklerdir. Kışın örtülmeyen mobilyanın ömrü belirgin biçimde kısalır.

Oturma grubunu önce kullanım biçimine göre seçin. Sofra kurulan bir bahçede yemek masası, sohbet edilen bahçede alçak köşe takımı daha çok iş görür. Büyük ağaç varsa hamak ya da salıncak için ayrı bir köşe ayrılabilir. Minderleri kış boyunca kapalı alanda saklamak kumaşın küflenmesini önler.

Zemin döşemesine karar vermeden önce takımın kaplayacağı alanı hesaplayın. Altı kişilik yemek masası ve sandalyeleri yaklaşık 360 × 270 cm zemin ister.

Alçak köşe takımı ve sehpa için 310 × 270 cm yeterli. İki ölçü de açık kenarlarda 90 cm geçiş bırakılarak çizildi. Aynı hesabı iç mekân için yemek odası takımları yazımızda yaptık.

Balkonda kullanılacak takımlarla bahçe takımları arasındaki ölçü ve malzeme farklarını balkon tasarımı yazımızda ayrıca karşılaştırdık.

Bahçe aydınlatması ne işe yarar?

Bahçe aydınlatmasının iki işi var: güvenlik ve atmosfer. Yol kenarı ve basamaklar güvenlik ışığı ister. Ağaç dibi ve oturma alanı ise daha loş, sıcak ışıkla güzelleşir.

Dış mekân armatürlerinde suya ve toza karşı koruma sınıfı (IP65 gibi) yüksek olmalı. Güneş enerjili yol lambaları kablo gerektirmez ama ışıkları zayıftır. Kalıcı çözüm için kablolamayı çim ve yol yapılmadan önce döşemek gerekir. Bahçede de kullanılabilecek güncel armatür tarzları için trend aydınlatma modelleri yazımıza bakabilirsiniz.

Otomatik sulama ve su öğeleri kurmaya değer mi?

Yazın her gün sulama gereken bahçede otomatik sulama hem zaman hem su kazandırır. Damla sulama, suyu doğrudan bitki köküne verdiği için en tasarruflu yöntemdir. Çim alanlarda ise yağmurlama başlıkları kullanılır.

Sulamayı sabah erken ya da akşam geç saatte yapmak buharlaşma kaybını azaltır. Zaman ayarlı kontrol ünitesi bunu kendiliğinden yapar. Yağış sensörü eklenirse sistem yağmurlu günde çalışmaz.

Su sesi bahçeye farklı bir katman ekler. Küçük bir duvar çeşmesi ya da taş su teknesi dar bahçede bile yer bulur. Pompalı modellerde suyu devridaim ettirmek su tüketimini düşürür. Durgun su ise sivrisinek üretir; küçük gölette suyun hareket etmesi bu yüzden önemli.

Zen bahçesi nedir, nasıl kurulur?

Zen bahçesi, Japon kültüründen gelen ve taş, kum ve az sayıda bitkiyle dinginlik amaçlayan bahçe düzenidir. Tırmıklanan beyaz kum suyu ve dalgayı, büyük taşlar ise dağları ya da adaları simgeler.

Zen bahçesi küçük alanda da kurulabilir. Birkaç metrekarelik bir köşe, kenar taşıyla sınırlandırılıp çakıl ya da kumla doldurulur. Bambu, bodur çalılar ve yosun bitki olarak yeterlidir. Kumun altına yabani ot örtüsü sermek bakımı büyük ölçüde azaltır. Yağmurlu bölgelerde ince kum yerine iri çakıl daha uzun süre düzenini korur.

Modern ve minimalist bahçe nasıl görünür?

Modern bahçe düz çizgiler, az sayıda bitki türü ve beton, çelik, ahşap gibi malzemelerle kurulur. Çim alanlar ve yollar geometrik biçimlerde tasarlanır. Her bitki bilinçli seçilir ve tekrar edilerek kullanılır.

Minimalist bahçede aynı bitkiden sıra hâlinde dikmek düzen hissi yaratır. Süs otları ve budanmış şimşir bu tarzda sık görülür. Bakımı kolay görünse de düz çizgiler bozulduğunda hemen fark edilir. Budama takvimi bu yüzden aksatılmamalı. Villa bahçelerinde bu tarzın binayla nasıl birleştiğini villa modelleri yazımızda görebilirsiniz.

Kış bahçesi neden tercih ediliyor?

Kış bahçesi, cam duvar ya da camla kapatılmış bir alanda bitki yetiştirilen yaşam bölümüdür. Evin içine ya da evin dış cephesine bitişik kurulabilir. Soğuk aylarda da yeşille iç içe oturmayı sağlar.

Kış bahçesinde asıl mesele sıcaklık dengesidir. Güney cephede yazın aşırı ısınır; açılır tavan kanadı ya da gölgelik gerekir. Kuzey cephede ise kışın ek ısıtma ister. Yalıtımlı cam, her iki durumda da işletme maliyetini düşürür.

Bitki seçiminde iç mekân bitkileri ile Akdeniz bitkileri iyi sonuç verir. Zemin olarak su dökülmesinden etkilenmeyen seramik ya da taş tercih edilmeli. Kış bahçesi ya da bütün bahçe için profesyonel destek düşünüyorsanız iç mimar seçimi yazımızdaki ölçütler işe yarar.