Fayans hesabında en sık yapılan hata, banyonun taban alanını alıp duvarları tahminle eklemektir. Ortaya çıkan sayı ya eksik kalır ya da gereksiz yere birkaç kutu fazla alınır. Oysa banyo birkaç düz yüzeyden oluşur. Her yüzeyi ayrı ölçüp topladığınızda hesap hem kısa sürer hem de doğru çıkar.
Banyoyu yüzeylere ayırın
Banyoyu bir kutu gibi düşünün ve kutuyu açıp düzleştirdiğinizi hayal edin. Ortada zemin, çevresinde dört duvar kalır. Her biri bir dikdörtgendir; eni ile boyunu çarparsınız.
Örneğimiz 180 × 240 cm'lik bir banyo. Duvarlarda fayans 240 santime kadar çıkıyor; üstü asma tavanla kapanıyor. Dört duvarın toplam alanı şöyle bulunur: odanın çevresi çarpı fayans yüksekliği. Çevre 2 × (1,8 + 2,4) = 8,4 metre. 8,4 × 2,4 = 20,16 m² duvar eder.
Zemin 1,8 × 2,4 = 4,32 m²'dir. Duş teknesi kullanılacaksa onun altı fayanslanmaz. 90 × 90 cm'lik bir tekne 0,81 m² eder. Zemine 3,51 m² fayans kalır.
Kapı, pencere ve duş düşülür mü?
Kapı düşülür. 80 × 210 cm'lik bir kapı 1,68 m² eder; duvar alanı 18,48 m²'ye iner. Kapı kadar büyük bir boşluğu hesapta bırakmak, birkaç kutuyu boşuna almak demektir.
Küçük bir pencere ise çoğu zaman düşülmez. Pencerenin çevresinde kesilen parçalar zaten fire üretir. 50 × 50 cm'lik bir pencereyi düşüp yerine fire eklemek, sonucu pek değiştirmez. Genel kural şudur: yarım metrekareden büyük boşlukları düşün, küçükleri bırakın.
Küvet ya da duş teknesinin arkasındaki duvar yine fayanslanır. Tekne genellikle fayanstan önce yerleştirilir ve duvar fayansı teknenin kenarına kadar iner. Lavabo dolabının arkası için de aynı kural geçerlidir.
Ebat fireyi nasıl değiştirir?
Fire payı fayansın ebadına ve banyonun biçimine bağlıdır. Düz bir duvarda küçük fayansla %10 fire yeterlidir. Kapı, pencere ve niş çoksa ya da ebat büyükse fire artar.
Çizimdeki duvarda 30 × 60 cm'lik fayansla kapının çevresinde on parça kesiliyor. Her kesikten artan küçük parça başka bir köşede çoğu zaman kullanılabilir. 60 × 120 cm'lik seramikte ise kesilen parça sayısı az ama her biri büyük. Kapının üstüne gelen tek bir seramikten 1 metreden uzun bir parça artar ve çoğu zaman işe yaramaz.
| Durum | Fire payı |
|---|---|
| Düz duvar, 30 × 60 ve daha küçük ebat | %10 |
| Çok köşeli banyo, niş ve kutu | %12–15 |
| 60 × 120 ve üstü büyük ebat | %12–15 |
| Çapraz ya da balıksırtı döşeme | %15 ve üstü |
Kutu kaç metrekare?
Fayans kutuyla satılır ve kutunun üstünde kaç metrekare olduğu yazar. Çoğu kutu 1,2–1,6 m² arasındadır; 1,44 m² sık görülen bir değerdir. 30 × 60 cm'lik bir fayans 0,18 m² eder, böyle bir kutuda 8 adet olur.
Örneğimizde duvar için 18,48 m²'ye %10 fire ekleyince 20,3 m² çıkar. 1,44 m²'lik kutularla 20,3 ÷ 1,44 = 14,1, yani 15 kutu. Zemin için 3,51 × 1,1 = 3,9 m², bu da 3 kutu eder. Duvar ve zemin farklı fayanssa iki hesabı ayrı yapın.
Mutfakta tezgah arası için de aynı yöntem geçerlidir: tezgahın uzunluğu çarpı tezgah arası yüksekliği. Ayrıntısı mutfak tezgah arası yazımızda.
Yapıştırıcı ve derz dolgusu
Yapıştırıcı torbayla satılır ve ambalajında metrekareye ne kadar gittiği yazar. Sarfiyat, fayansın ebadına ve kullanılan tarağın diş derinliğine göre değişir. Büyük ebatlı seramikte hem daha kalın yapıştırıcı sürülür hem de seramiğin arkasına ayrıca sürmek gerekir. Bu yüzden büyük ebatta torba sayısı artar.
Derz dolgusu, fayanslar arasındaki boşluğu doldurur. Miktarı derz genişliğine ve fayans ebadına bağlıdır; küçük fayansta daha çok derz vardır. Ambalajın arkasında ebada göre sarfiyat tablosu bulunur. Islak alanda suya dayanıklı ve küf tutmayan bir dolgu seçin.
Seramik mi, porselen mi?
Fayans ve seramik kelimeleri günlük dilde aynı anlamda kullanılır. Ama satış noktalarında seramik ve porselen karo ayrı ürünlerdir. İkisi arasındaki fark, hem fiyatı hem de nerede kullanılabileceğini belirler.
Seramik karolar daha gözeneklidir ve daha fazla su emer. Duvarlarda ve az trafik alan zeminlerde kullanılır. Porselen karolar daha yoğun bir hamurdan, daha yüksek sıcaklıkta pişirilir. Su emmesi çok düşüktür, daha sert ve dayanıklıdır. Zeminlerde, duş alanlarında ve balkonlarda porselen karolar tercih edilir.
Zemin ve duvar karosu farklıdır
Duvar için üretilen karolar zemin için uygun değildir. Duvar karoları daha ince ve daha az dayanıklıdır; üstünde yürünürse çatlayabilir. Zemin karoları ise ağırlığa ve sürtünmeye dayanacak şekilde üretilir.
Zemin karolarının yüzeyi kaymazlık açısından da farklıdır. Banyo zemini ve duş alanı ıslak olduğu için kaymaz yüzeyli karolar seçilmelidir. Parlak ve cilalı zemin karoları ıslakken çok kaygan olur. Karonun kutusunda kaymazlık sınıfı ve kullanım alanı belirtilir.
Karonun ebadı banyoyu nasıl etkiler?
Büyük ebatlı karolar daha az derz çizgisi oluşturur ve banyoyu daha ferah gösterir. Ama küçük banyolarda çok büyük karolar fazla kesim gerektirir ve fireyi artırır. Duvarlarda ve köşelerde çok sayıda kesim de görüntüyü bozabilir.
Küçük karolar ve mozaikler, duş teknesi olmayan zemine sıfır duşlarda eğim vermeyi kolaylaştırır. Küçük karolar zeminin gider yönündeki eğimine daha iyi uyar. Ama derz sayısı arttığı için temizliği daha fazla emek ister.
Karo seçerken renk ve parti
Aynı model karolar farklı üretim partilerinde ufak renk farkları gösterebilir. Bu fark yan yana döşendiğinde belirgin hale gelir. Kutuların üstünde bu parti ya da ton bilgisi yazar.
Bütün karoları aynı partiden almak gerekir. Bu yüzden ihtiyacı baştan doğru hesaplamak ve hepsini bir kerede almak önemlidir. Sonradan alınan birkaç kutu farklı bir partiden gelirse renk farkı oluşabilir. Hesapladığınız miktarın üstüne yedek almanızın bir nedeni de budur.
Döşeme deseni fireyi değiştirir
Karoların nasıl dizileceği de fire miktarını etkiler. Düz, yani karoların hizalı dizildiği bir desen en az fireyi verir. Şaşırtmalı dizimde her sıra yarım karo kaydırılır; kenarlarda daha fazla kesim gerekir.
Çapraz, yani 45 derece döşenen karolar en çok fireyi verir. Bütün kenarlarda üçgen kesimler gerekir. Balıksırtı gibi özel desenler de fazla kesim ister. Bu desenlerde fire payını standart hesaptan daha yüksek tutmak gerekir.
Usta ile hesabı karşılaştırın
Kendi hesabınızı yaptıktan sonra döşemeyi yapacak ustayla da karşılaştırın. Usta, banyonun köşelerini, nişlerini ve kesim ihtiyacını yerinde görerek daha doğru bir sonuç verebilir. Usta ile sizin hesabınız arasında büyük bir fark varsa nedenini sorun.
Bazı satış noktaları, banyonun planına göre ücretsiz hesap yapar. Planı verirken duvarların ölçülerini, kapı ve pencerenin yerini, duş ve küvetin konumunu ve fayansın hangi yüksekliğe kadar çıkacağını belirtin.
Döşeme öncesi hazırlık
Karolar döşenmeden önce zeminin ve duvarın düz ve sağlam olması gerekir. Bozuk bir yüzeye döşenen karolar sallanır, çatlar ya da zamanla kalkabilir. Eski karoların üstüne yeni karo döşenecekse, eski karoların sağlam ve iyi yapışmış olduğundan emin olunmalıdır.
Banyoda duş alanı ve zemin, karodan önce su yalıtımıyla kaplanmalıdır. Karolar ve derzler suyu tamamen geçirmez değildir; alt kata sızıntıyı önleyen asıl katman yalıtımdır. Yalıtım özellikle duvar ile zeminin birleştiği köşelerde ve gider çevresinde dikkat ister.
Derz rengi ve genişliği
Derz rengi, karoların görünüşünü değiştirir. Karoyla aynı renkte derz, yüzeyi bütün ve sakin gösterir. Zıt renkte derz, karoların dizilişini öne çıkarır. Açık renkli derzler zamanla kirlenir ve koyulaşır; banyo zemininde orta ya da koyu tonlu derzler daha temiz görünür.
Derz genişliği karonun türüne ve ebadına göre seçilir. Rektifiyeli, yani kenarları tam düz kesilmiş karolar ince derzle döşenebilir. Kenarları düzensiz karolarda daha geniş derz bırakmak gerekir. Derz dolgusunun miktarı da bu genişliğe göre hesaplanır.
Malzemeyi saklamak
Karolar teslim alındıktan sonra döşeme gününe kadar kuru bir yerde saklanmalıdır. Kutular yatay ve düz bir zeminde, üst üste dengeli olarak istiflenir. Islak bir yerde bekleyen kutuların kartonları dağılabilir ve karolar kırılabilir.
Yapıştırıcı ve derz dolgusu torbaları da nemden korunmalıdır. Nem alan bir torbadaki toz malzeme topaklanır ve kullanılamaz hale gelir. Açılan torbaların ağzı sıkıca kapatılmalıdır.
Döşemeden sonra ne kadar beklenir?
Karolar döşendikten sonra yapıştırıcının kuruması için bir süre beklenir. Bu süre dolmadan derz dolgusu yapılmaz ve zemine basılmaz. Derz dolgusundan sonra da duşun kullanılması için ek bir bekleme gerekir. Kesin süreler yapıştırıcı ve derz dolgusunun ambalajında yazar.
Acele edilip erken kullanılan bir zeminde karolar yerinden oynayabilir ve derzler çatlayabilir. Bekleme süresince banyoyu havalandırmak kurumayı hızlandırır.
Yedek karoyu nerede saklamalı?
Döşemeden artan yedek karolar, ileride kırılan bir karonun yerine takmak için çok değerlidir. Aynı model karo birkaç yıl sonra bulunamayabilir. Yedek kutuları etiketleyip kuru bir depoda saklayın.
Kutunun üstüne karonun modelini, parti numarasını ve hangi banyoda kullanıldığını yazmak, ihtiyaç olduğunda doğru kutuyu bulmayı kolaylaştırır.
Banyo dışında karo hesabı
Aynı hesap yöntemi mutfak, balkon ve antre gibi başka yerlerde de kullanılır. Zeminin metrekaresi hesaplanır, kapı eşikleri ve dolap altı gibi kaplanmayacak alanlar düşülür. Ardından karonun ebadına ve döşeme desenine göre fire payı eklenir.
Mutfak zemininde dolapların altına karo döşenip döşenmeyeceğine baştan karar verin. Dolapların altı kaplanmazsa malzemeden tasarruf edilir. Ama ileride dolap değişirse, dolabın altındaki çıplak zemin sorun çıkarabilir.
Yedek kutu neden saklanır?
Seramik kutularının üstünde iki kod yazar: ton ve kalibre. Ton rengin üretim partisini, kalibre ise fayansın tam ölçüsünü gösterir. Aynı modelin farklı partileri arasında renk ve ölçü birkaç milimetre fark edebilir. Bütün kutuların ton ve kalibresinin aynı olduğunu almadan önce kontrol edin.
İş bittikten sonra en az bir kutu fayansı saklayın. Birkaç yıl sonra kırılan bir fayansı değiştirmek gerekebilir. O zaman aynı tonu bulmak çoğu zaman mümkün olmaz; elinizdeki yedek kutu işi kurtarır.
Benzer hesapları başka yüzeyler için de yaptık. Zemin için laminat parke hesabı, duvar için duvar kağıdı kaç rulo gider yazılarımıza bakabilirsiniz. Küçük banyonun planı için de küçük banyo modelleri yazımız var.
Sıkça sorulan sorular
- Banyoya kaç kutu fayans gider?
- 180 × 240 cm bir banyoda 240 santime kadar duvar fayansı yaklaşık 18,5 m² eder. %10 fireyle 1,44 m²'lik kutulardan 15 kutu gerekir. Zemin için duş teknesi düşülünce 3 kutu yeter.
- Fayans metrekare hesabı nasıl yapılır?
- Odanın çevresini fayans yüksekliğiyle çarpıp duvar alanını bulun. Kapı gibi büyük boşlukları çıkarın. Zemini ayrıca en çarpı boy ile hesaplayın. Sonuçlara fire payı ekleyip kutu metrekaresine bölün.
- Fayans hesabında fire payı ne kadar olmalı?
- Düz duvarda küçük ebatla %10 yeterlidir. Çok köşeli banyolarda ve 60 × 120 gibi büyük ebatlarda %12–15, çapraz döşemede %15 ve üstü alınır.
- Fayans hesabında kapı ve pencere düşülür mü?
- Kapı gibi yarım metrekareden büyük boşluklar düşülür. Küçük pencereler düşülmez; çevresindeki kesimler zaten fire üretir.
- Fayans kutusunda ton ve kalibre ne demek?
- Ton rengin üretim partisini, kalibre fayansın tam ölçüsünü gösterir. Bütün kutuların ton ve kalibresi aynı olmalıdır. İş bitince bir kutu yedek saklamak, sonradan kırılan fayansı değiştirmeyi kolaylaştırır.
Yorumlar
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.
